Author's posts
«ایراندوستیِ» ما و اندیشههای دکترجواد طباطبایی / بخش دوم / فرخنده مدّرس
در تجربه این ملت فرمانروایان آمده و رفتهاند، ملت و سرزمین ایران، به رغم از همپاشیدگیهای مکرر و از دست رفتن بخشهایی از آن، مانده و باید بماند و به برداشت ما، با نگاه به عمل و واکنش مردم ایران، باقی خواهد ماند.
نامه به واشینگتن ـ دستنوشتهای از داریوش همایون
در موضوع جای پادشاه، امروز دست به دامن فرمولهای هشتاد سال پیش شدن همان مسائلی را پیش میآورد که در همه دوران مشروطیت بود و به زور پلیس سیاسی و ارتش میشد سرپوش برآنها نهاد. اکنون زمان روشنی و صراحت است و آنچه میتوان بدان یک پارچگی یا انتگریته فکری و سیاسی نام داد.
فرهنگستان چیست / محمدعلی فروغی
این خطابه را مرحوم محمدعلی فروغی در سال 1315 در فرهنگستان با رعایت مقتضیات زمان ایراد فرمودهاند. چون متضمن نکاتی است که جویندگان موجبات تأسیس فرهنگستان باید بدان توجه داشته باشند عیناً درج میشود. (نقل از نامۀ فرهنگستان ـ شمارۀ اول ـ سال اول) ـ حبیب یغمائی
کالای صنعتی گران / آیندگان 6 آذر 1348 / داریوش همایون
هزینه اقتصاد ایران اساساً سنگین است و هر کاری که در ایران انجام میگیرد از کار مشابهش در کشورهای دیگر گرانتر تمام میشود. با آن که دستمزدها در ایران بسیار پائینتر از کشورهای پیشرفته است هزینه کالا در ایران به حد خارج از تناسبی بالاتر از آن کشورهاست.
«ایراندوستیِ» ما و اندیشههای دکترجواد طباطبایی / فرخنده مدرس
رؤیت حس ایراندوستیِ ایرانیان و دریافت عقلانی در بارۀ چگونگی تکوین و تکامل تاریخی و مسیرهایی که این دلبستگی طی کرده، و همچنین توقف یا انحرافیهایی که از آن وجود داشته است، برای نخستینبار در دستگاه نظری دکترجواد طباطبایی مطرح و الزام به بازبینی، سنجش و چالش این روح و این عاطفه با محک عقلانیت در این دستگاه نظری ممکن شده است.
همدلی شادمانه با ملت ایران!
همدلی شادمانه با ملت ایران!
در فاصلۀ تنها 13 روز از آغاز سال نو و فرارسیدن نوروز پیروز، آنجا که روانهای ایرانی شادمانه و پرامید، یکدست و همدل سر بلند میکنند، ما تهنیت و شادباش بهارانۀ خود به این ملت سرفراز و پایدار را تجدید میکنیم. خیزش شادمانۀ مردم ایران و پایکوبی و سرور خودشجوش آنان، به ویژه جوانان این کشور، پس از اعلام نخستین اخبار، مبنی بر توافق هیئت نمایندگی ایران با شش کشور قدرتمند جهان، در دیروقتِ شامگاه 13 فروردین سال 1394به یادماندنی و برافراشتن شال و دستار و دستمالهای سپید به نشانۀ پیام صلح و دوستی به جهانیان، از خاطر نرفتنیست.
در وصف و اهمیت تاریخی این توافق «نقشها» میتوان زد. بدبینترینها به شرافت ملت ایران و ناامیدترینها از درایت و هوشمندی این مردم، همزبان و همراه با سرسختترین مخالفان منافع این ملت و کشور از دیدن این «نقشها بر آب» و از پراکندن تخم تردید و بدبینی نسبت بدآن کوتاه نخواهند آمد. اما آنها که همواره بر اهمیت تاریخی حل بحران اتمی ایران و تلاش برای رفع تحریمها از راههای سیاسی و از طریق مذاکرات صلحآمیز تأکید داشته و بدان امید بسته بودند، نمیتوانند از این «توافق» بدستآمده و روزنههایی را که به سوی آیندۀ بهتری گشوده است، شاد نباشند و پایداری نمایندگان ایران در عدم ترک میز مذاکره، به رغم سختترین فشارهای همه سویه از درون و بیرون، و استواری آنان، در یافتن راه حل سیاسی که، در کمترین دستآورد، به دورتر ساختن خطر حمله از سوی قدرتمندترین نیروی نظامی جهان علیه ایران انجامیده است، را نستایند.
با این توافق ما به آینده امیدوارتر شدهایم. هرچند هنوز راه بسیار ناهموار و سختیها درپیش است، اما ما در آغاز سال نو، با این توافق، به یک آغازِ نویِ تاریخی امیدوارتر شدهایم؛ امیدوارتر به یک جای پای استوار، به یک نقطۀ عزیمت، به نطفههای بسته شدۀ ارادۀ راسخ ملتی برای بیرون آمدن از «جهان» عقبماندگی، خون و خشونت و ستیز و دشمنی، امیدوارتر به باز شدن راه و گام بر داشتن در مسیر رسیدن به جایگاهی که شایستۀ ملت ایران است.
گر دولت وصالت خواهد دری گشودن
سرها بدین تخیل بر آستان توان زد
پیام من به فرهنگستان / فصل چهارم / جلوگیری از مخاطراتی که برای زبان فارسی در پیش است / محمدعلی فروغی
بسیاری از الفاظ و تعبیرات خارجی که استعمال میکنیم در زبان ما معادل دارد و این اندازه هم که تصور میشود زبان فارسی فقیر نیست و کسانی که الفاظ خارجی بسیار بکار میبرند از عجزی است که در زبان فارسی دارند
پیام من به فرهنگستان / فصل سوم / نقص زبان فارسی و چارۀ آن / محمدعلی فروغی
کسی که میخواهد برای معنی اصطلاح بسازد باید آن معنی را بداند و بشناسد … و برای لفظی که در زبانهای بیگانه برای آن معنی هست معرفت تام داشته باشد و بر زبان فارسی و عربی مسلط باشد … و ذوق سلیم داشته باشد دارای شوق هم باشد که برای پیدا کردن اصطلاح و حسن ادای مطلب به خود زحمت بدهد و اگر این شرایط جمع نباشند البته اصطلاح درست نمیشود یا از بیهمتی همان لفظ بیگانه را بکار میبرند یا اگر اصطلاحی بسازند نامتناسب و ناشایسته است و اذهان نمیپذیرد.
ایران و چکسلواکی / آیندگان 3 آذر 1348 / داریوش همایون
ایرانشناسان چک و اسلاو از قرن نوزدهم مکتبی را با حیثیت بزرگ بنیاد نهادهاند. امروز در چکسلواکی پنج مؤسسه ایرانشناسی وجود دارد و در شش دانشگاه فارسی تدریس میشود و سنت استادانی مانند پراشک و ریپکا را استادان جوانتر با موفقیت ادامه میدهند. بسیاری از شاهکارهای ادبی و فلسفی ایرانیان به زبان چک ترجمه شده است و آثار هنری ایران را در موزهها و کتابخانههای بسیار نگهداری میکنند.
قائممقامفراهانی تحولی در فهم منافع ملی و دفاع از آن ایجاد کرد / سیدجواد طباطبایی در همایش هویت ایرانی
با قائم مقام فراهانی تحولی در فهم منافع ملی و دفاع از آن پیدا شد اما عجیب است که پشتوانه فکری آن هیچ وقت به وجود نیامد. میرزا متوجه شده بود که حفظ منافع ملی مهم است و همه امور دیگر منوط به آن است.
دکتر جواد طباطبایی صاحبِ نظر است، نه مترجم! / فرخنده مدرس
مدعیان باید بدانند که با دیدگاههای عاریتی و وارداتی و پراکنده نمیتوان به “همآوردی” با صاحبنظری چون دکتر طباطبایی پرداخت که تاریخ ایران در دستگاه نظری وی به محک تبدیل شده است. تبیینهای تاریخی ـ نظری دکتر طباطبایی از تاریخ اندیشه سیاسی ایران برای نخستین بار چشمها را بر محتوم بودن شکستِ انواع و اقسام افکار وارداتی ـ ترجمهای و تقلیدی گشود و پرتوی بر «منطق شکست» آنها افکند.
زیر تازیانۀ توهینِ روشنفکریِ ناتوان / فرخنده مدرس
اگر مترجمینی چون آقای موقن، میخواهند جامعۀ “ابتدایی” ایران و اذهان “اسطورهای ـ عرفانی” اهل مطالعۀ ما را از طریق ترجمه و به کمک آثار و اندیشهها و مکاتب غربی تغییر دهند، یا به تغییر آن یاری رسانند، اگر از توضیح مراتب پیچیدگی فرهنگی، ساختارها و نهادهای تمدن مدرن برای مغزهای “سادهاندیش” و “ابتدایی” ایرانیان ناتوانند، شاید بهتر باشد در محدوده ترجمه بمانند و از پخش استنباطها و تفسیرهایی که نمونههای آن آورده شد و از “بازنمایی” همان پیچیدگیها بپرهیزند.
به مناسبت انتشار نظامهای نوآیین در اندیشۀ سیاسی / سیروس پرویزی
به نظر طباطبایی، جنبش مشروطهخواهی در ایران حلقهای در زنجیر انقلابهایی است که در فاصلۀ انقلاب شکوهمند ۱۶۸۸ تا انقلاب امریکا و انقلاب فرانسه و پس از آن اتفاق افتاده است. جنبش مشروطهخواهی در ایران یکی از انقلابهای جدید و نخستین آنها در کشوری اسلامی و آسیایی بود، و اگرچه به ظاهر به لحاظ فکری ـ به تعبیر طباطبایی «در نظر» ـ ارتباطی با اندیشۀ سیاسی جدید نداشت، اما به تعبیر طباطبایی، «در عمل»، منطق همان انقلابهای جدید را دنبال میکرد.
پیام من به فرهنگستان / فصل دوم / محمدعلی فروغی
آمیختگی فارسی به عربی از حد معقول تجاوز کرده است به این معنی که شمارۀ لفظهای عربی از عدد لفظهای فارسی در زبان ما بیشتر شده است و آن لفظها از همه قسم است یعنی هم از اشیاء مادی و هم از امور معنوی و هم چیزهایی که معادل آن در فارسی نبوده است و هم چیزهایی که معادل آن در فارسی بوده و هست و محل احتیاج نبوده و نیست و از این بدتر آن که الفاظ عربی با صیغهها و قواعد نحو و صرفی و ترکیبات عربی در زبان ما داخل شده و بنا بر این در شیوۀ بیان فارسی تأثیر و تصرف کرده است.
همه آنچه بود، آمیخته به مهر ایران بود! / فرخنده مدرس
برجستهترین ویژگی آثار مهشید امیرشاهی، شناساندن فرهیختگی هر دورۀ خاص در این یک سده تاریخ سرزمینش است. هوشیاری در دیدن آنچه که باید میبود، اما نبود. آنچه که باید باشد، اما نیست.
|
