پرش به محتوا

Blog

متن مناظره حسین کچویان و سیدجواد طباطبایی؛

در همه‌ جای دنیا، کسانی که در رأس امور اصلی کشور هستند، می‌دانند که در کجا حکومت می‌کنند و کجا را مدیریت می‌کنند. به نظر من ما در حقیقت، در عین حالی که داریم در ایران حکومت می‌کنیم، نمی‌دانیم که ایران چیست. مخاطب در اینجا همه هستیم نه آنکه فقط بگویم چند نفری که در رأس نظام سیاسی کشور هستند. منظورم این است که همگی ایرانی‌ها، نسبت به ایران، یک تلقی احساسی دارند. اما برای حفظ ایران در دنیای کنونی باید دانست که ایران در حقیقت چیست؟  به نظر من نه آنانی که در رأس نشستند نسبت به این موضوع آگاه هستند و نه عامه مردم. با کمال تأسف باید بگویم که نخبگان هم چنین دیدی ندارند.

چهره ماندگار ایران شناسی؛ ریچارد نلسون فرای / پروفسور احسان یارشاطر

تلاش‌های پروفسور ریچارد فرای در حوزه ایران‌شناسی بیش از نیم قرن به طول انجامید. او طی این مدت به طور دائم مشغول تحقیق، تدریس و نوشتن بود. دانش ما به خاطر فداکاری و تلاش‌های خستگی ناپذیر او در پیشبرد مطالعات ایران‌شناسی در حوزه‌های مختلفی مانند تاریخ، جغرافیای تاریخی، زبان‌شناسی، هنر، باستان‌شناسی، سکه‌شناسی و مهر‌شناسی غنی‌تر شده است.

گفتگو با دکتر جلایی‌پور در مورد تغییرات خانواده ایرانی

دکتر جلایی‌پور، جامعه‌شناس و عضو هیات علمی دانشگاه تهران، معتقد است که نباید افزایش تعداد خانواده‌های فروپاشیده را به فروپاشی خانواده در ایران تعمیم داد. او ظهور خانواده‌های مدنی با روابط عادلانه‌تر میان زن و شوهر و نیز فرزندان و والدین را یکی از تغییرات مثبت ساختار خانواده در ایران می‌داند؛ خانواده‌ای که درست در نقطه مقابل خانواده‌های سنتی و یا پدرسالار قرار دارد و زن و مرد در آن دارای حقوق و مسئولیت‌های تقریبا یکسان هستند. جلایی‌پور به ظهور خانواده‌های سفید هم اشاره می‌کند؛ خانواده‌های توافقی که به صورت رسمی در جایی ثبت نمی‌شوند.

کدام زبان؟ کدام پژوهش؟ کدام برنامه؟ / گفتگوی متین غفاریان با احسان هوشمند

بدون توجه به مبانی تاریخی هویت ایرانی هر تلاشی برای حل مسائل موجود بر انبوه مشکلات موجود می‌افزاید.‌‌

احسان هوشمند پژوهشگر حوزه مطالعات قومی‌ معتقد است سیاست‌های فعلی در مواجهه با مسئله زبان‌های محلی بدون پشتوانه تئوریک است. او همچنین به برخی مخاطرات اجتماعی جدی که آموزش بدون مطالعه و کار کار‌شناسی زبان مادری ممکن است ایجاد کند، اشاره می‌کند و معتقد است ابعاد وحساسیت‌های اجتماعی و سیاسی زیادی در این زمینه باید مورد توجه قرار گیرد.

«مرزهای خصوصی هر انسان در پس زمینه حضور عموم به معنا می‌رسد» ‌ گفت‌وگوی فصلنامه ره‌آورد با حورا یاوری / ماندانا زندیان

آیا جستجوی زمان‌های رفته، همان طور که از زبان پروست می‌شنویم، ممکن است؟ آیا می‌توان زندگی و روزهای زندگی را به یاد آورد و روایت کرد؟ میان آن اصل و این رونوشت، میان زندگی و زندگی‌نامه، چه خودنوشت و چه دیگرنوشت، چه پیوندی هست؟

کتابِ در دستِ انتشارِ حورا یاوری ـ پژوهش‌گر و عضو هیأت ویراستاران دانشنامه ایرانیکا ـ درباره تاریخچه و سیر تحولی بیوگرافی و اتوبیوگرافی در ایران، انگیزه‌ای شد برای گفت‌وگو درباره کارکرد حافظه و مکانیزم پیچیده فراموشی و یادآوری، توانایی ما برای رودررو شدن با خودمان، که به گفته او «صلیب عیسای انسان مدرن است»، و پرداختن به اهمیت زندگی‌نامه‌ها در بررسی و شناخت «نظام‌های دلالتی فرهنگی و اجتماعی و تاریخی» ـ آنسان که حورا یاوری می‌گوید

بحران در مصر / آيندگان 30 شهریور 1348 / داريوش همایون

‌علاوه بر این به نظر می‌رسید رهبری مصر هنوز شعبده‌هائی در آستین دارد. در کنفرانس خرطوم در 1967 فرمول “راه حل سیاسی” عبدالناصر از طرف بیشتر سران عرب پذیرفته شد و امیدهائی پدید آمد. اما کسی توجه نکرد که در شرایط “نه صلح، نه مذاکره، نه شناسائی” جای زیادی برای “راه حل سیاسی” نمی‌ماند.

‌

وطن، زبان فارسی و شعر مشروطه / ماشاءالله آجودانی

‌سال‌ها پيش از آن که رضاشاه به حکومت برسد، در عصر رونق صنعت چاپ و انتشار در ايران، خود به خود و به طور طبيعی، زبان فارسی تنها زبان اصلی و مهمی بود که کار نشر در شکل عمومی آن، با آن آغاز شده بود. و اين امر آن اندازه طبيعی و بديهی بود که جای چون و چرا نداشت، چرا که زبان ديگری را در ايران توان آن نبود که به عنوان زبان “نوشتار” برگزيده شود و اين جريان طبيعی بدون بخشنامه و امر و نهی، خود به خود سير خود را طی می‌کرد

‌

لیبرالیسم همان عقل عقلایی است / مصاحبۀ مهرنامه با دکترغنی‌نژاد و دکترطباطبایی

‌

اشکال روشنفکری این است که نظام مشروطه صد سال پیش را از انگلستان کنونی قیاس می‌گیرد. نظام‌های آزادی آغازی دارند اما انجامی ندارند. به خلاف انقلاب‌های برای برابری که یکباره نظام تولید و قانونی کشور را نابود می‌کنند. آزادی تنها می‌تواند از نقطه صفر آن شروع شود.

‌

گفتگوی داریوش همایون با واشینگتن دی سی در سال 1982

HH‌

‌

نوار صوتیِ گفتگوی زنده یاد داریوش همایون در 21 نوامبر سال 1982 با واشینگتن دی سی بعد از درگذشت وی در اختیار ما قرار گرفته شد. در این گفتگو نیز مثل همیشه سخنان تازه و نشنیدة بسیار از وی خواهیم شنید!

‌

‌

‌

قدرِ دو گندم آزادی / فرشته مولوی

‌‌از زمرة حرف‌های درخورتوجه در سخنرانی‌های  ده شب یکی این است که: فرهنگ و ادبیات کلاسیک ایران با سد سانسور روبرو نبود؛ وگرنه که نمی‌ماند (نک. مصطفی رحیمی. فرهنگ و دیوان). چنین حرفی این‌روزها هم بر زبان اهل قلم می‌آید تا شاید به گوشِ سنگ سانسورگران فروبرود. در این‌که ماندگاری ایران وامدار فرهنگش و فرهنگش هم وا‌مدار اهل اندیشه و قلمش بوده، جای شک نیست. آن‌چه بیهوده می‌نماید، چشمداشت ما از قدرتمداران برای شکستن سد سانسور است.

‌

زبان فارسی، زبان مشترک ایرانیان / نجف دریابندری

‌زبان فارسی چه از حیث شکل جاری آن به اصطلاح ملک طلق فارس‌ها نیست، بلکه در واقع ساخته و پرداختة همه مردم ایران است. کافی است آثار “فارسی زبان‌ها” را به همان معنای مورد بحث، یعنی در تمایز با “فارس” از فهرست ادبیات فارسی حذف کنیم تا ببینیم که از این ادبیات غنی، که این قدر به آن افتخار می‌کنیم، چه برجا می‌ماند.

فرجام ناشاد «آموزش به زبان مادری» / علی کشگر

‌

با راه‌حل… «آموزش به زبان مادری» خواسته یا ناخواسته باید در انتظار سرنوشتی نشست که فرجام آن تنها به بند کشیدن ناگزیر افراد متعلق به اقوام و محدود نمودن فضای زیست و تنگ کردن فضای آزادی عمل آنان در محدوده گروه قومی و رساندن زیست آدمیان به زیست ابتدایی است.

‌

انقلاب، «آیندگان» را تحمل نکرد / گفتگو با یک عضو «شورای سردبیری» آیندگان

‌از هنگامی که انتشار آیندگان در خارج از کشور مطرح شد، برآن بودیم که سرگذشت دوره‌ای را که روزنامه در ایران چاپ می‌شد با خوانندگان در میان بگذاریم. بخش نخست این «تاریخچه» را بیشتر خواندید. چندی پیش فرصتی دست داد تا با یکی از اعضاء شورای سردبیری آیندگان در دوران انقلاب و پس از آن به گفتگو بنشینیم…. پاره‌هایی از گفتگوی طولانی با او را در زیر می‌خوانید.

‌

بازخوانی ده شب / پیشگفتار / ماندانا زندیان

‌

 نسل جوان ايران مدت‌هاست به ضرورتِ فراتر رفتن از خود و باريک ‌شدن در افقِ دانايي دوراني که هر حادثه در آن رخ داده، انديشيده است؛ که براي دريافتن معناهايي که در هر پديده هست، بايد به کل ارزش‌هاي جامعه در آن بازة زماني نگريست، چنان که براي درک هر اثر مي‌بايد به افق زندگاني و جهان‌بيني و فرهنگ جامعه، و نه تنها آفرينندة آن اثر پرداخت.

‌

بازخوانی ده شب منتشر شد. /

‌

پس از سي و پنج پاييز، پي‌رنگ اين کتاب در هيأت پرونده‌اي براي بازنگري ده شب شعر گوته، ريخته شد تا همراه بازخواني متن‌هاي ارائه‌ شده در آن شب‌ها، فضاي چيره بر روشنفکري آن دوران و ذهنيت جامعه را از نگاه امروز روزنامه‌نگاران، شاعران و نويسندگان آن نسل و نسل جوان امروز ايران ارزيابي کند.

ضعف ملل متحد / آيندگان 29 شهریور 1348 / داريوش همایون

آن چه ملل‌متحد را از نظر سیاسی بدین درجه بی‌اعتبار کرده تنها شرایط ایجادش نیست که تقریباً از همان روز نخست با جنگ سرد و تقسیم جهان به دو اردوی متخاصم و یک به اصطلاح جهان سوم ـ که نه تعریف مشخصی داشت و نه سیاست مشخصی ـ همزمان گردید. کار در شرایط جنگ سرد از همان آغاز، مصالحه تا حد فراموش کردن اصول و جانبداری از طرف قوی‌تر را وارد رویه‌های ملل‌متحد کرد.

به آینده بیاندیشیم / داریوش همایون / نقل از آیندگان / سال ۱۳ / شماره ۱ / فروردین ۱۳۶۹

‌هنگامی که به بخش بزرگ‌تر سخنان و نوشته‌های ایرانیان خارج می‌نگریم به شگفتی می‌افتیم؛ از اینکه هیچ کس خطا نرفته است. در هیچ گذشته‌ای عیبی نبوده است. اما چنانکه می‌بینیم همه زیان دیده‌اند، اگر همه، چنانکه می‌گویند و می‌نویسند، برحق بوده‌اند پس چرا ما در اینجائیم؟

‌

نگاهی به سرگذشت «آیندگان» / نقل از: آیندگان / سال ۱۳ / شماره ۱

محیط فرهنگی ایران، تقریبا به طور کامل در سلطة چپ بود ـ از ۱۳۲۰ تا همین اواخر. آیندگان کوشش کرده بود دست کم یک سرمشق فکری غیرچپ ارائه بدهد. چپ احساس خطر می‌کرد که این موقعیت انحصاریش از بین خواهد رفت. بنابراین، به صورت از پیش تصمیم گرفته، با این روش آیندگان درافتاد.

‌

متن زیر، برشی کوتاه از رمان «راه گم» است / نوشته پگاه احمدی

‌

تبعید یعنی دیگر هیچ جای جهان نبودن، یعنی تمام خاک، گم بشود. تبعید، منگ می‌کند اسفندیار. اگر نلولی منگ می‌شوی و من نمی‌لولم. نه لابه لای دیسکوبروها نه بین سیاسی و چریک و جاسوس و دین عوض کرده و درویش و یوگی و هنرمند و سلطنت‌طلب و شوت و سیاه مست و نشئه و علاّف و لوطی و رقاص‌شان. جایم خیلی تنگ است اسفندیار.

‌

… / نسیم جعفری/ ایران

‌

آنقدر بنفشه بودیم که گلدان های لب حوض

‌یکی یکی اقتدا می کردند به عشق ما

‌ماه به حنجره ی آب می ماسید

‌‌

چرایی و اثرات نگاه امنیتی به کردستان / گفتگوی سوسن محمدخانی غیاثوند با ماشااله شمس‌الواعظین

من با انوشیروان مصطفی رهبر جنبش گوران ‌یک گفتگوی مفصل و سه چهار ساعته داشتم.‌ ایشان می‌گفتند «طی بیست سال اخیر که خودمختاری در کردستان عراق به وجود آمد نسل جدید ما الان اگر بخواهد با هم میهن خود گفتگو کند به مترجم نیاز دارد.» و‌ این نگران کننده است. فقط افراد میانسال به بالا در اقلیم کردستان به زبان عربی مسلط هستند. فکر کردید اگر ‌این نسل منقرض شود چه اتفاقی خواهد افتاد؟! ‌یک ملت جدا از دنیا و فاقد پتانسیل و مهارت‌های فرهنگی و زبانی تحویل جهان بدهیم؟! خودمان را در ارتباط با شعارهای براق گول نزنیم. به صورت فراگیر و همه جانبه خواهان آموزش زبان کوردی در کنار زبان ملی بشویم ولی ملت‌مان را با هر قیمتی که‌ هست از زبان و فرهنگ واحدی که می‌تواند آن‌ها را به‌هم پیوند بدهد و به جهان وصل کند، محروم نکنیم. چون آن‌ها که ‌این کار را کردند الان پشیمانند و می‌خواهند برگردند.

‌…

‌‌ بازخوانی ده شب به‌کوشش ماندانا زندیان «نسل جوان ايران مدت‌هاست به ضرورتِ فراتر رفتن از خود و باريک ‌شدن در افقِ دانايي دوراني که… 

دمکراسی و حقوق بشر در بافتار ایران / داریوش همایون

پیش از هر چیز گذاشتن بار ملامت تنها بر حکومت‌ها، رژیم‌های سیاسی و قانون‌های اساسی درست نیست. این رویکرد به آسانی می‌تواند صرفا یک سلاح سیاسی بشود. حقوق از آن مردم است، و مردم متن و بستر هر چه در جامعه یگذرد هستند. آنها تا هنگامی که پاره‌ای دگرگونی‌ها در بخش مهمی از فرهنگ خود، از جمله رویکرد به مذهب، و به ویژه در فرهنگ سیاسی خود ندهند قربانیان سهل‌انگاری و واپس‌ماندگی خویش خواهند بود.

‌

مرگ پایان کبوتر نیست / به‌یاد داریوش همایون / گفتگوی مهرداد حریری با داریوش همایون

‌

آنچه که پشیمانم از آن، این است که ضعف بنیادی و پوسیدگی درونی نظامی را که در آخرین روز‌ها و سال‌هایش به آن پیوستم، یعنی به درونش راه یافتم را نفهمیدم و احساس نکردم. و فرصت‌های بسیاری را از دست دادم. شاید پشیمانی دیگرم اینجاست که وقتی رفتم به درون دستگاه قدرت به مقدار زیادی شیفته قدرت و ظواهرش شدم …‌‌

‌

ازدواج‌های شتابزده / آيندگان 27 شهریور 1348 / داريوش همایون

‌این ادراک ابتدائی از ازدواج که هر کودکی به شرط داشتن توانائی جسمانی می‌تواند مسئولیت‌های زندگی مشترک را بپذیرد ناشی از شرایط جامعه‌ی عقب‌افتاده‌ای بود با اکثریت قریب به اتفاق بیسوادان که در آن جنبه‌های پیچیده‌ی روابط اجتماعی اصلاً شناخته نبود و رشد و بلوغ را در تظاهرات جسمی آن تشخیص می‌دادند و انتظارات مردم از یکدیگر به حداقل بود و نبودن ارتباطات کسی را در معرض هیچ تغییر قابل ملاحظه قرار نمی‌داد.

‌

وقتی دربار عثمانی محفل هنر ایرانی شد / گفت‌و‌گو با آرش محافظ

‌

انتشار آلبوم «عجملر» یکی از اتفاق‌های مهم عرصه موسیقی در سال جاری است. پیش از آنکه بحث کیفیت و زیبایی‌شناسی اثر مطرح باشد، بعد تاریخی اثر اهمیت فراوانی دارد. «عجملر» برآمده از مکتوباتی متعلق به موسیقی دوران عثمانی همزمان با دوره صفوی در ایران است.

‌

لایه‌های مُخلِّ آزادی، مروری بر تاریخ سانسورِ ادبی / پگاه احمدی

وارد آمدن لطمه‌های شدید به حیات فردی و اجتماعی مولفان، عدم احساس امنیت شغلی، توقف چرخۀ نشر، ورشکستگی ناشران مستقل و غیردولتی، توقف گردش آزاد اطلاعات در جامعه، ممانعت از ارائۀ خلاقیت‌های فکری، آثار قلمی و اندیشه‌های نو به مخاطبان و جایگزین شدن ادبیات نازل به جای ادبیات جدی، فقدان چند صدایی در جامعه و تحمیل و تعمیم سلیقۀ فرهنگی و به طور کلی ایدئولوژی نهاد قدرت از تبعات ویرانگر سانسور در جوامعی نظیر ایران است.

ما زیاران چشم یاری داشتیم‌ ‌ ‌ خود غلط بود آنچه می‌پنداشتیم / فرخنده مدرس

‌دشنام‌های شاملو به شاهنامه هنوز از یاد نرفته است و کسانی هنوز سنت دشنام‌گویی وی را ادامه می‌دهند. داریوش آشوری البته ظاهراً به صراحت ناسزاگویی آشکار را پیشه نمی‌کند، … اما در برابر پرسش از علت تداوم کشور و ملت ایران، خود را به ندانستن می‌زند و می‌گوید…

مهشید امیرشاهی در دانشگاه استنفورد

‌مهشید امیرشاهی برای دریافت جایزة سالانة بیتا که به هنرهای ایرانی اختصاص دارد، روز جمعه پانزدهم نوامبر ۲۰۱۳ مهمان دانشگاه استنفورد در کالیفرنیا بود. این جایزه به پاس کمال و نوآوری و تأثیر گستردة آثارش، آزادگی و شرافت هنری و حقیقت‌گویی خودش و نیز کوشش‌های او در راه احقاق حقوق زنان، در روز جمعه پانزدهم نوامبر ۲۰۱۳ به خانم مهشید امیرشاهی تقدیم شد.

کجا ایستاده‌ایم؟ / بازنویسی پاسخ دکتر طباطبایی به پرسش‌ها

‌

در این منطقه‌ای که ما قرار داریم، ایران، با همه تنوع قومی، زبانی و فرهنگی، ملت است و یکی از کهن‌ترین کشورهایی است که ملت شده است. این‌ها را بر سبیل اشاره آوردم تا توجه شما را به نکته‌هایی در پیچیدگی نام ایران ـ یعنی ایران به عنوان یک مفهوم ـ جلب کنم.

‌

گام‌هائی به پيش، گام‌هائی به پس / داریوش همایون

‌تفاوت عمده‌ای که ميان مدرنيته با مدرنيزاسيون يا نوسازندگی است از همان آغاز يا فهميده نشد، يا به فراموشی افتاد. مدرنيته فرايند دراز و ژرف تغييرات ريشه‌ای در فرهنگ و ارزش‌هاست؛ …مراد از مدرنيته جهان‌بينی تازه‌ای است که بر پايه خردگرائی (راسيوناليسم)، عرفيگرائی (سکولاريسم) و انسانگرائی (هومانيسم) ساخته شده است.  مقصود از مدرنيزاسيون شيوه تازه‌ای در سازمان دادن زندگی است؛ فرايندِ آوردن نهادها و زيرساخت‌های مادی و فرهنگی به جامعه‌های سنتی و بنا بر تعريف واپسمانده است….

‌

تراژدی فرنگ / سید فخرالدین شادمان؛

‌ملت زنده‌ی محروم از آزادی، بیماری است که جز به داروی آزادی به هیچ دارویی به نمی‌شود. این خطاست و کاری ابلهانه که برای مریض محتاج طبیب و دوا و غذا به جای تهیه‌ی وسایل شفا، بازیچه بخرند و تفرج‌گاه بسازند و قصه بگویند.

‌

ماندلا، آموزگار بخشندگی / رضا داوری

زبان ماندلا زبان آزادی از قهر و خشونت و کینه توزی زمانه بود و عجب نیست که این سخن در گوش جان مردمی که اکنون دیگر نه کینتوزی پنهان بلکه صورت عریان آن را به چشم می دیدند و به جان می آزمودند نشست و اثری برجا گذاشت که هنوز درباره آن حکم روشن نمی توان کرد.

‌

داوری درباره داوری / گفتگو با رضا داوری اردکانی

‌‌

جدا شدن فلسفه عملي از فلسفه نظري امري است كه در تاريخ فلسفه به راحتي مي‌توان آن را يافت. وقتي فلسفه از عمل جدا مي‌شود، ديگر فلسفه نيست. چنانكه وقتي عمل از نظر جدا مي‌شود، عمل نيست. فلسفه بي ‌فرونسيس قوام پيدا نمي‌كند.

‌‌

«اعتراض وقتی بالنده می‌شود که اولین مخاطبش خودت باشی» / گفت‌و‌گو با شبنم آذر پیرامون شب‌های شعر گوته / ماندانا زندیان

بیضایی گفت افکار عمومی را می‌شود همواره در سطحی قرارداد که خود این وضعیت مانع رشد فرهنگی شود و خود افکار عمومی نیز در زمان‌هایی نقش سدّی را در برابر تحول ایده‌ها و اندیشه‌های مترقی بازی کنند.

این موضوعی است که شاید ما کمتر به آن پرداختیم زیرا همیشه فشار از بالا مانع از آن می‌شد که بر خودمان متمرکز شویم.

‌

درباره وضعیت علم سیاست در ایران / مصاحبه حامد زارع با دکتر جواد طباطبائی

کارنامه نزدیک به سه دهه انقلاب فرهنگی، یعنی سیاست در کار علم کردن، بیش از آن منفی است که کسی بتواند درباره آن ماجرایی کند. باید طرحی نو درانداخت. در رأس این طرح نو رفع مزاحمت اهل سیاست از مدیریت نظام علمی دانشگاه است. البته، این قاعده آغاز کار است و آن‌گاه باید به آسیب‌شناسی جدی نظام دانشگاهی پرداخت، با اهل علم و استادان برجسته‌ای که اهل علم آنان را برجسته می‌دانند و نه نظام دیوانی دانشگاه. تنها در این صورت راه برای اصلاحی اساسی هموار خواهد شد و الا فلا!
‌

نلسون ماندلا …

‌

«مرگ اگر مرد است، آید پیش من / تا کشم خوش در کنارش تنگ‌تنگ / من از او جانی برم بی رنگ و بو / او ز من دلقی ستاند رنگ‌رنگ»  مولوی

‌

متن کامل مصاحبه آیت‌الله هاشمی رفسنجانی با روزنامه آمریکایی فایننشیال تایمز

‌‌

فایننشیال تایمز: آقای رفسنجانی 79 ساله در یک مصاحبه‌ای نادر اعلام کرد که توافق موقت روز یکشنبه سخت‌ترین گام بود زیرا به معنای فایق آمدن بر چندین دهه بیگانگی دیپلماتیک با آمریکا بود که از انقلاب اسلامی سال 1979 شروع شد.

‌

با آشنا سخن آشنا بگو! گفت‌و‌گوی اکبر گنجی و محمدرضا نیکفر / فرخنده مدرس

مبتنی کردن عملی به عمل دیگری، ما را از توجه به ماهیت افکار و عمل خویش باز و از بررسی ریشه‌ای فرهنگ خود دور داشته و خالی از تأثیر بیدارکننده است. در دایرهٔ بسته این نوع روش بحث می‌توان تا ابد پا برجا ماند و انگشت اتهام را همواره به سوی دیگری نشانه رفت و از نگاه کردن به خود پرهیز داشت. طبیعی‌ست نیروهای حقمدار گریزان از اصل پذیرش مسئولیت از چنین روش «گفت‌و‌گویی» به غایت استقبال می‌کنند. طبعاً استقبال نیکفر از پاسخ به نوشتة گنجی از آن روست که این زبان و این گونه رویکرد به مسئله را بهتر می‌فهمد.

‌

«سانسور مردم یک جامعه را از هم بیگانه نگه می‌دارد» / گفت‌و‌گو با فرهنگ فرّهی پیرامون شب‌های شعر گوته / ماندانا زندیان

کانون نویسندگان حتی نتوانست از آزادی‌های بدوی انقلاب بهره بگیرد و جای خودش را محکم کند، چون در حقیقت در آنچه می‌گفت، ریشه نداشت. انسان وقتی تنها در حمایت از یک ایدئولوژی، یا مخالفت با یک نظام و یک سیستم سخن می‌گوید، ارزش‌های واقعی ـ یا بی‌ارزشی‌های واقعی‌اش ـ پنهان می‌ماند.‌

آرمانگرایی در شعر پارسی* / محمدعلی مهمید

‌سخن من تحت عنوان «آرمانگرایی در شعر پارسی» تعمق و تدقیق است تحلیلی در یکی از عناصر دوگانه شعر که محتوی نام گرفته، و قسمتی از بحث نسبتاً مفصلی است که جزئی دیگر زیر عنوان « اخلاق آرمانی در شعر پارسی» بدان افزوده می​شود.

‌

بی‌اعتنایی کامل به تاریخ مفاهیم / نقد دکتر جواد طباطبایی بر ترجمه‌ی خشایار دیهیمی/ بخش سوم

مترجم کلوسکو، در مصاحبه‌ای در پاسخ به ایراد من بر ترجمه‌ی بی‌رویه‌ی «civil society» به «جامعه‌ی مدنی» به درستی گفته است که مترجم باید تاریخ مفاهیم را بداند. تردیدی در درستی این ادعا نیست! اما اگر بخواهم مهم‌ترین ایراد ترجمه‌ی دیهیمی را در یک مورد خلاصه کنم، به نظر من، این است که مترجم در بی‌اعتنایی کامل به تاریخ مفاهیم ترجمه می‌کند.

‌

چه کسی درست ترجمه می‌کند؟ / نقد دکتر جواد طباطبایی بر ترجمه‌ی خشایار دیهیمی/ بخش دوم

‌اشکال عمده‌ای که در ترجمه‌ی فارسی فصل نخست وجود دارد، اعتماد به ترجمه‌ای کهن از عهد جدید است و معلوم نیست که مترجم بر پایه‌ی چه اجتهادی ترجمه‌ی کهن را به ترجمه‌ی جدید، که چنان که با آوردن آیه‌هایی به زبان اصلی نشان دادم دقیق‌تر است و با متن بیشتر مطابقت دارد، ترجیح داده است.

‌

ترجمه و تفنن! / نقد دکتر جواد طباطبایی بر ترجمه‌ی خشایار دیهیمی/ بخش نخست

‌

اگر مترجم تا این حد متفنّن نمی‌بود، ترجمه‌ی کتاب کلوسکو در زبان فارسی می‌توانست مغتنم باشد و پس از سه دهه فرمانروایی بلامنازع «خداوندان اندیشه‌ی سیاسی» و اتلاف وقت دانشجوی ایرانی، جانشین مناسبی (البته ‌در حدِ دانشگاه‌های ایرانی) برای آن باشد.

‌

مترجم ایدئولوگ نیست / خشایار دیهیمی در گفتگو با گروه فرهنگی- اجتماعی برهان

‌مترجمین سراغ کتاب هایی می روند که از عهده ی آن برنمی آیند و حاصل کار طبیعی است که بد خواهد بود؛ ولی به چه دلیل مترجمین جذب این گونه کتاب ها می شوند؟ چون این کتاب ها ابهت دارند و مردم می گویند مثلاً این شخص مترجمِ راولز یا هگل است.

‌

دگراندیشی در منطقِ کهنه محمدرضا نیکفر / فرخنده مدرس

‌

اگر قصد بالاکشیدن اعتبار «دگراندیشی» انسان‌هائی‌ست که در دهه شصت محکوم به نابودی شدند و یا اگر نیت، برکشیدن اصل و ارزش «دگراندیشی» به عنوان یک حق و دفاع از این حق بر بستر آن واقعه فاجعه‌بار تاریخی بوده است، باید پرسید؛ آیا هیچ پردة ابهام و تردیدی به این ضخامت می‌شد بر معنای اندیشه که مقدم بر «دگراندیشی‌» ست افکند؟… یا فزون‌تر از این بی‌عدالتی، می‌شد بر «حقوق» از دست رفتة آن انسان‌ها وارد نمود؟

‌

نظم نوین در یک جهان چند قطبی / 13 آبان 1370 / داریوش همایون

‌‌

آمریکاییان خود پیش از همه متوجه نابرابری قدرت اقتصادی با قدرت سیاسی ـ نظامی‌شان شده‌اند. و دورنگرترین‌شان هشدارها را سر داده‌اند که آمریکا بر راه ابر قدرت سیاسی ـ نظامی پیش از خود، اسپانیا و فرانسه و انگلستان، می‌رود. در واقع نشانه‌های زوال در این اقتصاد و جامعه پدیدار است.

‌

دموکراسی در داخل / آيندگان 18 شهریور 1348 / داريوش همایون

‌کار اصلی حزب تجهیز نیروهای یک جامعه بخاطر رسیدن به هدف‌هائی است که برای آن جامعه اهمیت دارد. در جامعه‌ای مانند ایران، شرکت عملی در مبارزه برای توسعه را باید هم به عنوان یک هدف و هم به عنوان عالی‌ترین تاکتیک مبارزه حزبی به منظور متشکل کردن گروه‌های بزرگ مردم تلقی کرد.

‌

…. از ماندانا زندیان

‌

سخت است سکوتت را از جیغ و جنون پس نگیری و / از گلوی صدایت بترسی وُ / در سوگِ قبرهای بی‌سطر نفس بکشی؛ / سخت است…

‌

ما نگران ایرانیم

‌«… سرزمین ما هرگز با نسل جوانی این گونه آگاه و پیشرو رو به رو نبوده است. اگر این حرکت اعتراضی به خشونت و بی‌رحمی نظام حاکم ببازد و به کژراهه افتد، اگر این نسل به هر دلیل ناامید شود، واپس رفتن هر تلاش آزادی خواهانه و نوگرا بر خاک ما چنان چشمگیر خواهد بود که شاید نسل‌ها بگذرد و فرصتی برای مرور حکایت تلخ افول جان و روان و اندیشه و عاطفۀ انسان‌هایی که در یک قلمرو جغرافیایی به نام ایران، رواداریشان را به بی‌اخلاقی جمعی سیاست باز باختند، باقی نمانَد…

‌